KPSS Mağdurlarının Sitesi

İSLAMİYETTEN SONRA TÜRKLER

İLK MÜSLÜMAN TÜRK DEVLETLERİ

İslamiyeti ilk kabul eden boylar Karluk, Yağma ve Çiğil boylarıdır.

Tulunoğulları à Mısır

İhşitler (Akşitler) à Mısır

Karahanlılar (846-1212):

Karluk, Yağma veÇiğil boyları tarafından kurulmuş bir devlettir.

İlk hükümdarı Bilge Kül Kadir Han’dır.

İlk Müslüman Türk Devletidir.

Gazneliler (963-1187):

Sultan ünvanını ilk kullanan Gazneli Mahmuttur.

Hindistan’da İslamiyetin yayılmasını sağladılar.

Büyük Selçuklu Devleti (1040-1243):

Oğuzların Kınık Boyundandırlar.

Kurucusu Tuğrul ve Çağrı Beylerdir.

İranda kurulmuştur.

TÜRKİYE TARİHİ

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ

Kurucusu Süleyman Şahtır. 1077

Süleyman Şahın mezarı Suriye’deki Caber Kalesindedir.

İlk toplumsal ayaklanma olan Babailik (Baba İshak) İsyanı çıkmıştır.

Türklerde ilk kapitülasyonları veren Alaaddin Keykubattır. Bu kapitülasyonlar Venedik’e verilmiştir.

* 1071 Malazgirt: Anadolu kapıları Türklere açıldı

* 1176 Miryokefalon : Anadolu’nun Türk yurdu olduğu kesinleşti.

İSLAMİYETTEN SONRA TÜRKLERDE KÜLTÜR VE MEDENİYET

DEVLET YÖNETİMİ

İslamiyetten önceki Türk devletlerinde ülke hanedanın ortak malı sayılırdı. Bu durum İslamiyetten sonra da devam etmiştir. Buna uymayan iki Türk devleti vardır: Memlükler ve Osmnalılar. Osmanlılarda kardeş katli vardı.

Büyük Selçuklularda hükümdar çocuklarına (Melik) tecrübe kazandırmak amacıyla Atabeylik sistemi kurulmuştur.

Büyük Selçuklularda devlet işleri büyük divanda görüşülürdü. Diğer divanlar ise;

Niyabeti Saltanat Divanı

Divanı Tuğra: Yazışmaların yapıldığı divan

İstifa Divanı: Mali işler yürütülürdü.

Divanı Arz: Ordu işleri görüşülürdü.

Divanı İşraf: İdari ve Adli işler yürütülürdü.

* Muhtesip: Şehirlerde belediye işlerine bakan görevli.

* Şıhne: Şehirlerde bulunan askeri vali.

* Kadı: Yrgı ilerine bakardı.

HUKUK

Kadıleşker: Ordu mensuplarının davalarına bakardı.

Kadul Küdat: Merkezde bulunup bütün kadıları kontrol ederdi.

Emiri Dad: Örfi hukuktan sorumludur.

ORDU

1. Hassa Ordusu: Kölelerden oluşan, aylık masrafları sultan tarafından karşılanan ordu.

2. İkta Ordusu: İkta sahiplerinin yetiştirdiği askerler.

3. Bağlı Beyliklerden Gelen Askerler

4. Gönüllüler

TOPRAK

1. Has Arazi

2. İkata arazi

3. Mülk Arazi

4. Vakıf Arazi

* Ahilik: Selçukluarda esnaf ve sanatkarlar teşkilatının adıdır.

YAZI, DİL EDEBİYAT

Karahanlılar Uygur alfabesini kullanmışlardı.

İslami Sözlü Eserler:

1. Kaşgarlı Mahmut: Divanı Lügatit Türk
2. Yusuf Has Hacip: Kutadgu Billig
3. Ahmet Yesevi: Divanı Hikmet
4. Edip Ahmet Yükneki: Atabetül Hakayık
5. Ömer Hayam: Rübailer
6. Saltuk Buğra Han destanı
7. Cengizname

*Mevlana’nın en bütük eseri Mesnevi’dir.

* Divanı Lügatit Türk: Bu eser Türkçe ansiklopedi olup Türk toplumunun gelenek ve göreneklerini, ekonomik hayatı, günlük hayatı anlatmıştır.

* Kutadgu Billig: İlk siyasetnamedir. Declet yönetimi ve devlet teşkilatı hakkında bilgiler verip hükümdara nasihatlerde bulunmuştur.

* Selçuklularda halk arasında, sarayda ve orduda Türkçe konuşulurdu.